{"id":5093,"date":"2022-06-08T10:45:00","date_gmt":"2022-06-08T08:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/homefoodbymalvi.com\/?p=5093"},"modified":"2022-09-14T13:41:06","modified_gmt":"2022-09-14T11:41:06","slug":"dieta-srodziemnomorska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/homefoodbymalvi.com\/en\/dieta-srodziemnomorska\/","title":{"rendered":"Dieta \u015br\u00f3dziemnomorska"},"content":{"rendered":"

Dieta \u015ar\u00f3dziemnomorska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od tego, \u017ce nie da si\u0119 w jednym artykule na blogu uj\u0105\u0107 ca\u0142ej g\u0142\u0119bi wiedzy i informacji zwi\u0105zanych z diet\u0105 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105. Dlatego te\u017c, na wst\u0119pie zaznaczam, \u017ce artyku\u0142 ten jest jedynie podsumowaniem zgromadzonych przeze mnie informacji, kt\u00f3re w telegraficznym skr\u00f3cie i w spos\u00f3b najmniej skomplikowany stara\u0142am si\u0119 tu zapisa\u0107 i podzieli\u0107 z Wami. W dalszej cz\u0119\u015bci opisywanych przeze mnie fragment\u00f3w, znajdziecie linki do \u017ar\u00f3d\u0142owych plik\u00f3w, z kt\u00f3rych czerpa\u0142am cz\u0119\u015b\u0107 tych informacji, by\u015bcie mogli zg\u0142\u0119bi\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119, wed\u0142ug w\u0142asnych potrzeb. Artyku\u0142 odnosz\u0105cy si\u0119 do sposobu od\u017cywiania i najbardziej aktualnych zalece\u0144 dietetycznych zapisa\u0142am w tym<\/a> miejscu, a je\u015bli uwa\u017cnie przeczytacie oba, to zobaczycie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne badania, jedynie rozwijaj\u0105 wnioski z wynik\u00f3w bada\u0144 nad od\u017cywianiem i zdrowiem cz\u0142owieka z lat 50. i 60. ubieg\u0142ego stulecia.<\/p>\n\n\n\n

Czy zatem jest Dieta \u015ar\u00f3dziemnomorska<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dieta \u015br\u00f3dziemnomorska uchodzi za najzdrowsz\u0105 z diet, co nie jest zaskoczeniem, bior\u0105c pod uwag\u0119 nacisk na wysokie spo\u017cycie pokarm\u00f3w ro\u015blinnych i zdrowych t\u0142uszcz\u00f3w, kt\u00f3re oferuj\u0105 mn\u00f3stwo sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, pomagaj\u0105c cia\u0142u i umys\u0142owi zachowa\u0107 zdrowie. Tote\u017c, w 2010 roku UNESCO uzna\u0142o Diet\u0119 \u015ar\u00f3dziemnomorsk\u0105 za \u201eniematerialne dziedzictwo ludzko\u015bci\u201d, wspieran\u0105 i promowan\u0105 przez grup\u0119 zadaniow\u0105 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z siedmiu symbolicznych wsp\u00f3lnot: Chorwacji, Cypru, Grecji, W\u0142och, Maroka, Portugalii i Hiszpanii.<\/p>\n\n\n\n

Najlepiej i najprecyzyjniej spraw\u0119 obja\u015bni\u0142o samo UNESO, kt\u00f3re pozwol\u0119 sobie zacytowa\u0107 poni\u017cej:<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dieta \u015br\u00f3dziemnomorska \u2013 od greckiego s\u0142owa d\u00edaita<\/em>, oznaczaj\u0105cego styl \u017cycia \u2013 jest praktyk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3ra obejmuje zestaw umiej\u0119tno\u015bci, wiedzy, rytua\u0142\u00f3w, symboli i tradycji dotycz\u0105cych upraw, zbior\u00f3w, rybo\u0142\u00f3wstwa, hodowli zwierz\u0105t, konserwacji, przetwarzania, gotowania, a zw\u0142aszcza dzielenia si\u0119 i spo\u017cywania \u017cywno\u015bci. Wsp\u00f3lne jedzenie jest podstaw\u0105 to\u017csamo\u015bci kulturowej i ci\u0105g\u0142o\u015bci spo\u0142eczno\u015bci w ca\u0142ym basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego. To moment wymiany i komunikacji spo\u0142ecznej, afirmacji i odnowy to\u017csamo\u015bci rodziny, grupy lub wsp\u00f3lnoty. Dieta \u015br\u00f3dziemnomorska k\u0142adzie nacisk na go\u015bcinno\u015b\u0107, s\u0105siedztwo, dialog mi\u0119dzykulturowy i kreatywno\u015b\u0107 oraz spos\u00f3b \u017cycia oparty na poszanowaniu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w przestrzeniach kulturalnych, festiwalach i uroczysto\u015bciach, zrzeszaj\u0105c ludzi w ka\u017cdym wieku, w r\u00f3\u017cnym stanie i klasach spo\u0142ecznych. Obejmuje rzemios\u0142o i produkcj\u0119 tradycyjnych pojemnik\u00f3w do transportu, konserwacji i konsumpcji \u017cywno\u015bci, w tym ceramicznych talerzy i szklanek. Kobiety odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w przekazywaniu wiedzy na temat diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej: chroni\u0105 jej techniki, szanuj\u0105 rytmy p\u00f3r roku, piel\u0119gnuj\u0105 imprezy okoliczno\u015bciowe oraz przekazuj\u0105 warto\u015bci dziedzictwa kulturowego nowym pokoleniom. Rynki (bazary) odgrywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kluczow\u0105 rol\u0119 – jako przestrze\u0144 do kultywowania i przekazywania diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej podczas codziennej praktyki wymiany, porozumienia i wzajemnego szacunku.
<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Dieta \u015br\u00f3dziemnomorska to raczej spos\u00f3b od\u017cywiania ni\u017c dietetyczny plan. Jest wyrazem kultury \u017cywieniowej spo\u0142eczno\u015bci zamieszkuj\u0105cej basen Morza \u015ar\u00f3dziemnego (Chorwacji, Cypru, Grecji, Hiszpanii, po\u0142udniowych W\u0142och, Maroka i Portugalii). I cho\u0107 r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od regionu, ale niezale\u017cnie od tego, czy m\u00f3wi si\u0119 o kuchni w\u0142oskiej, czy greckiej, nieuchronnie b\u0119dziemy sprowadzeni do obfito\u015bci sezonowych warzyw, owoc\u00f3w i aromatycznych zi\u00f3\u0142, orzech\u00f3w, a tak\u017ce do smaku oliwy z oliwek z pierwszego t\u0142oczenia, \u015bwie\u017co z\u0142owionych ryby i owoc\u00f3w morza, a tak\u017ce ser\u00f3w \u2013 najcz\u0119\u015bciej wyprodukowanych z owczego lub koziego mleka – a wszystko to zwie\u0144czone kieliszkiem czerwonego wina.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki Diety \u015ar\u00f3dziemnomorskiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jak wszystko, i ta ma gdzie\u015b sw\u00f3j pocz\u0105tek. Pierwsze naukowe dowody na s\u0142uszno\u015b\u0107 zasad diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej si\u0119gaj\u0105 lat 60. XX wieku, kiedy to \u201eStudium siedmiu kraj\u00f3w<\/a>\u201d badane przez ameryka\u0144skiego naukowca Ancela Keysa (1904 \u2014 2004), profesora Uniwersytetu Minnesota – biologa, fizjologa i epidemiologa, uwa\u017canego za pierwszego biologa \u017cywienia, a tak\u017ce prekursora nauk o \u017cywno\u015bci. Cz\u0142owiek ten zaanga\u017cowa\u0142 do swoich bada\u0144 przedstawicieli siedmiu narod\u00f3w z czterech region\u00f3w \u015bwiata (Stan\u00f3w Zjednoczonych, W\u0142och, Finlandii, Grecji, Jugos\u0142awii, Holandii i Japonii) i zbada\u0142 zwi\u0105zek mi\u0119dzy stylem \u017cycia, diet\u0105, chorobami serca i udarem. Wyniki pokaza\u0142y, \u017ce im dalej od diety typowej dla kraj\u00f3w \u015br\u00f3dziemnomorskich, tym wi\u0119ksza zapadalno\u015b\u0107 na choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

Badanie zwi\u0105zku mi\u0119dzy wyst\u0119powaniem chor\u00f3b sercowo-naczyniowych a nawykami \u017cywieniowymi lokalnych populacji stanowi\u0142o podstaw\u0119 udanych bada\u0144 por\u00f3wnawczych ameryka\u0144skiego biologa i fizjologa, por\u00f3wnuj\u0105cych dane medyczne i schematy \u017cywieniowe 14 grup m\u0119\u017cczyzn w wieku od 40 do 59 lat. Banie Siedmiu Kraj\u00f3w<\/em>, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, wielocentryczn\u0105 struktur\u0119, sta\u0142o si\u0119 prototypem bada\u0144 epidemiologicznych nad chorobami sercowo-naczyniowymi na poziomie mi\u0119dzynarodowym.<\/p>\n\n\n\n

Z dzia\u0142alno\u015bci badawczej Keysa narodzi\u0142a si\u0119 og\u00f3lna koncepcja diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej, a od czasu publikacji \u201eStudium kluczy siedmiu kraj\u00f3w\u201d nast\u0105pi\u0142 rozkwit studi\u00f3w i \u015bcie\u017cek badawczych, kt\u00f3re w ostatnich latach koncentrowa\u0142y si\u0119 na uwypukleniu r\u00f3\u017cnych cech diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej i analizie tego wyj\u0105tkowego stylu \u017cycia, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c charakteryzuje \u017cycie milion\u00f3w ludzi zamieszkuj\u0105cych na sta\u0142e wybrze\u017ca basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Dzisiejsza dzia\u0142alno\u015b\u0107 badawcza nad koncepcj\u0105 diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej ma przekrojowe perspektywy: od medycyny i biologii, przez nauki spo\u0142eczne i antropologi\u0119, po marketing i prawo. Ka\u017cdy aspekt tej koncepcji wymaga okre\u015blonej dyscypliny, aby j\u0105 zrozumie\u0107 i holistycznego podej\u015bcia, aby mo\u017cna by\u0142o je uj\u0105\u0107 w najlepszy mo\u017cliwy spos\u00f3b. O\u015brodki badawcze, kt\u00f3re w kontek\u015bcie \u015br\u00f3dziemnomorskiej diety \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO zajmuj\u0105 si\u0119 analiz\u0105 i ochron\u0105 tego elementu kulturowego, wsp\u00f3lnego dziedzictwa populacji \u015br\u00f3dziemnomorskich, s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane i ka\u017cdy z nich stosuje inne podej\u015bcia. Wiele z nich otworzy\u0142o r\u00f3wnie\u017c specjalne kursy uniwersyteckie w celu ochrony i wzmocnienia bada\u0144 i wiedzy zwi\u0105zanej z diet\u0105 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Symboliczne Wsp\u00f3lnoty reprezentuj\u0105ce warto\u015bci Diety \u015ar\u00f3dziemnomorskiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wok\u00f3\u0142 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego znajduje si\u0119 siedem symbolicznych spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re uosabiaj\u0105 warto\u015bci \u015br\u00f3dziemnomorskiego stylu \u017cycia. Ka\u017cda z w\u0142asnym bogatym i odr\u0119bnym zestawem tradycji, rytua\u0142\u00f3w, praktyk, kt\u00f3re uzupe\u0142niaj\u0105 i splataj\u0105 si\u0119 razem w opowie\u015b\u0107 o serdeczno\u015bci, wiedzy historycznej i szacunku dla \u015brodowiska naturalnego. Na spotkanie z nimi i w ich poszukiwaniu nale\u017cy wyruszy\u0107 do\/na: <\/p>\n\n\n\n